น้องหมาเห่าความว่างเปล่า... หรือว่า "หมาเห็นผี"? ไขความลึกลับด้วยวิทยาศาสตร์และซูเปอร์พาวเวอร์สี่ขา

เคยไหมคะ? คืนดึกๆ ที่กำลังนั่งเล่นอยู่ในบ้านสบายๆ อยู่ดีๆ น้องหมาก็ลุกขึ้นมายืนจ้องมุมมืดของห้อง ตาไม่กะพริบ ส่งเสียงขู่ต่ำๆ หรือเห่ากรรโชกใส่ "ความว่างเปล่า" จนเราขนลุกซู่ ต้องรีบเช็กพระที่คอ! หมอเข้าใจความรู้สึกนี้ดีค่ะ และเชื่อว่าเจ้าของหลายคนคงเคยแอบสงสัยว่า น้องกำลังเห็น "อะไรบางอย่าง" ที่เรามองไม่เห็นหรือเปล่า วันนี้หมอชวนมาถอดรหัสความลึกลับนี้ด้วยแว่นของวิทยาศาสตร์กันค่ะ

สรุปใน 1 นาที

• ปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ยืนยันว่าสุนัขเห็นผีหรือวิญญาณได้
• พฤติกรรมชวนหลอนส่วนใหญ่คือการที่น้องตอบสนองต่อ "สิ่งเร้าทางกายภาพ" ที่ประสาทสัมผัสมนุษย์รับไม่ได้
• สุนัขมี 4 ซูเปอร์พาวเวอร์: ตาไวในมืด, หูดีเกินพิกัด, จมูกทิพย์ และ ความไวต่อแรงสั่นสะเทือนความถี่ต่ำ
• น้องยัง "ดมกลิ่นอารมณ์" ของเราได้ ถ้าเรากลัว น้องก็จะพลอยตื่นตระหนกตาม
• เมื่อน้องเห่ามุมมืด เจ้าของควร ใจเย็นและเบี่ยงเบนความสนใจ แทนการดุด่า

วิทยาศาสตร์บอกว่าอย่างไร: "เรายังไม่รู้... แต่ก็ไม่ใช่เป็นไปไม่ได้"

ถ้าถามนักวิทยาศาสตร์ตรงๆ ว่า "หมาเห็นผีไหม?" คำตอบอย่างเป็นทางการคือ "ปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ใดๆ มารองรับ" ค่ะ แต่ที่น่าสนใจคือ วงการพฤติกรรมสัตว์ก็ไม่ได้ปิดประตูตายเสียทีเดียว

Russell Hartstein ที่ปรึกษาและครูฝึกพฤติกรรมสุนัขที่ได้รับการรับรองจากลอสแอนเจลิส ให้ความเห็นไว้อย่างน่าคิดว่า สิ่งที่น่าสนใจที่สุดของวิทยาศาสตร์พฤติกรรมก็คือ "เรายังมีสิ่งที่ไม่รู้อีกมากมายมหาศาล" ดังนั้นการที่สุนัขจะสัมผัสได้ถึงบางสิ่งที่มนุษย์รับรู้ไม่ได้ จึงไม่ใช่เรื่องที่เป็นไปไม่ได้เลย

"ส่วนที่น่าสนใจที่สุดของวิทยาศาสตร์พฤติกรรมและความเข้าใจสุนัขก็คือ เรายังมีสิ่งที่ไม่รู้อีกมากมาย" — Russell Hartstein

บางครั้ง "จินตนาการของเรา" ก็แต่งเติมเรื่องไปเอง

Dr. Mary Burch ผู้อำนวยการโครงการ AKC Family Dog และนักพฤติกรรมสัตว์ ชี้ว่า พฤติกรรมหลายอย่างของสุนัขมักถูกตีความผ่าน "ความเชื่อพื้นฐานของเจ้าของ" ค่ะ ตัวอย่างเช่น หากเจ้าของเอนเอียงไปทางความเชื่อเรื่องลี้ลับอยู่แล้ว เมื่อเห็นน้องหมายืนนิ่งจ้องผนังจุดเดิมซ้ำๆ แล้วบังเอิญทราบภายหลังว่าเคยมีเหตุการณ์ไม่ดีเกิดขึ้นตรงนั้น ก็มักปักใจเชื่อทันทีว่าน้องเห็นวิญญาณ

อันที่จริงพฤติกรรมของน้องมีรากมาจากทั้งประสาทสัมผัสและ อารมณ์-นิสัยเฉพาะตัว ซึ่งส่วนหนึ่งก็ถูกกำหนดมาจากพันธุกรรมด้วย หากอยากเข้าใจว่าอะไรหล่อหลอมนิสัยของน้องขึ้นมา อ่านต่อได้ที่ ยีนกับนิสัยและอารมณ์ของสุนัข ค่ะ

เจาะลึก 4 ซูเปอร์พาวเวอร์: สัมผัสที่เหนือมนุษย์ของสุนัข

ดร. เบิร์ช กล่าวว่า แม้ "ตาทิพย์" จะอยู่นอกเหนือขอบเขตที่วิทยาศาสตร์พิสูจน์ได้ แต่สิ่งที่พิสูจน์ได้แน่ๆ คือ ประสาทสัมผัสพื้นฐานของสุนัขที่เฉียบคมกว่ามนุษย์หลายเท่า และนี่คือสิ่งเร้าทางกายภาพที่ทำให้น้องหมาดูเหมือนมี "สัมผัสที่หก" ค่ะ

1. ตาไวในมืด และมุมมองที่กว้างกว่า (Super Sight)

สุนัขมีโครงสร้างดวงตาที่ตรวจจับการเปลี่ยนแปลงของแสงและเงาที่แผ่วเบาได้ดีเยี่ยม โดยเฉพาะช่วงกลางคืนหรือโพล้เพล้ แถมยัง มองเห็นการเคลื่อนไหวได้ไวกว่ามนุษย์ และมีมุมมองสายตากว้างกว่า (มองด้านข้างได้โดยไม่ต้องหันหัว)

เวลาน้องเห่ามุมมืด น้องอาจไม่ได้เห็นผีแคสเปอร์ แต่กำลังเห็นการเคลื่อนไหวของแมลงตัวเล็กๆ ฝุ่นที่ลอยตัดผ่านลำแสง เงาจิ้งจก หรือแม้แต่กองผ้าบนเก้าอี้ที่สายตาเรามองไม่ทัน แต่น้องเห็นชัดเจน!

2. หูดีเกินพิกัด ได้ยินเสียงความถี่สูง (Super Hearing)

หูของสุนัขรับคลื่นเสียงความถี่สูงได้ถึง 64,000 Hz ในขณะที่มนุษย์ได้ยินสูงสุดแค่ราว 20,000 Hz และยังได้ยินจากระยะไกลกว่าเราหลายเท่า

ถ้าน้องจู่ๆ เอียงคอฟัง หรือเห่าใส่ความว่างเปล่า น้องอาจกำลังฟังเสียงถ่านเครื่องตรวจจับควันใกล้หมด เสียงมอเตอร์พัดลมเพดานฮัมคราง เสียงสเปรย์ปรับอากาศอัตโนมัติ หรือเสียงท่อใต้พื้นบ้าน ซึ่งเสียงความถี่สูงแปลกๆ เหล่านี้ทำให้น้องตกใจและวิตกกังวลได้ง่าย โดยเฉพาะน้องที่ไวต่อเสียงเป็นทุนเดิม อ่านวิธีดูแลน้องขี้กลัวเสียงได้ที่ โรคกลัวพายุและความกลัวเสียงในสุนัข ค่ะ

3. จมูกทิพย์ ดมได้กระทั่ง "ความกลัว" (Super Smell)

จมูกของสุนัขมีตัวรับกลิ่นมากถึง 300 ล้านเซลล์ (มนุษย์มีแค่ราว 6 ล้านเซลล์) พวกเขารับรู้ความเปลี่ยนแปลงของความกดอากาศและปรากฏการณ์ธรรมชาติที่มีกลิ่นเฉพาะตัวได้ ยิ่งไปกว่านั้น สุนัขยังสามารถ "ดมกลิ่นอารมณ์" ของมนุษย์ผ่านสัญญาณเคมี (Chemosignals) ที่ร่างกายเราหลั่งออกมา เช่น กลิ่นของความเครียดหรือความกลัว

ดังนั้น หากพาน้องเดินเล่นตอนดึกแล้วน้องจู่ๆ ทำท่าตื่นกลัว ขนลุก ขู่กรรโชก ลองเช็กตัวเองดูค่ะว่าเรากำลังระแวงอยู่หรือเปล่า น้องอาจไม่ได้กลัวผีตามทาง แต่กำลัง ได้กลิ่นความกลัวจากตัวเรา แล้วสติแตกตามเราต่างหาก!

4. สัมผัสแรงสั่นสะเทือนความถี่ต่ำ (Infrasonic Sensitivity)

สุนัขมีความไวต่อ แรงสั่นสะเทือนความถี่ต่ำกว่า 20 Hz (Infrasound) ซึ่งเป็นคลื่นที่หูมนุษย์ไม่ได้ยิน แต่น้องรับรู้ผ่านอวัยวะสัมผัสอย่างหนวด (Whiskers) และอุ้งเท้า (Paws)

คลื่นเหล่านี้มักมาจากเสียงเครื่องปรับอากาศตัวใหญ่ เครื่องบินที่บินไกลๆ การเคลื่อนตัวของเปลือกโลกก่อนเกิดแผ่นดินไหว หรือเสียงเอี๊ยดอ๊าดของท่อน้ำเก่าในกำแพงบ้าน จึงเป็นเหตุผลหนึ่งที่หลายคนเชื่อว่าสัตว์ "รู้ล่วงหน้า" ก่อนเกิดภัยธรรมชาติค่ะ

สรุปแล้ว "สัมผัสที่หก" ของหมาคืออะไร?

สัมผัสที่หกของสุนัข หากมองในมุมวิทยาศาสตร์ ก็คือ สัญชาตญาณและการเชื่อในสิ่งที่ร่างกายสัมผัสได้ทันที ค่ะ มนุษย์เราเมื่อรู้สึกแปลกๆ สมองจะเริ่มคิด วิเคราะห์ แล้วปฏิเสธว่า "ไม่มีอะไรหรอก คิดไปเอง" แต่สุนัขจะซื่อสัตย์ต่อความรู้สึกนั้นทันที เมื่อรู้สึกว่ามีอะไรผิดปกติ (แม้จะเป็นแค่แรงสั่นสะเทือนหรือเสียงแผ่วเบา) น้องก็จะแสดงออกทันที ไม่ว่าจะวิ่งไปรอที่ประตูก่อนเรากลับถึงบ้าน หรือเห่าเตือนภัย ซึ่งไม่ใช่เรื่องเหนือธรรมชาติ แต่คือธรรมชาติอันน่าทึ่งของเพื่อนสี่ขานี่เองค่ะ

แหล่งอ้างอิง (References)

1. American Kennel Club. Can Dogs See Ghosts or Spirits?. akc.org
2. Miller & Murphy. Vision in dogs (PMC). pmc.ncbi.nlm.nih.gov
3. Barber et al. Comparative Cognition & Behavior Reviews — canine hearing. comparative-cognition-and-behavior-reviews.org
4. Canine olfaction and chemosignals (PMC). pmc.ncbi.nlm.nih.gov
5. Dogs detecting human emotional chemosignals. Scientific Reports. nature.com
6. Infrasound sensitivity in dogs (PMC, Vet Sci). pmc.ncbi.nlm.nih.gov
7. Ethology — animal responses to environmental cues. onlinelibrary.wiley.com
8. BBC Future. The animals that predict disasters. bbc.com